Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma konusunda ve boşanmanın mali sonuçları üzerinde anlaşarak evlilik birliğini sona erdirmelerini sağlayan bir boşanma türüdür. Türk Medeni Kanunu’na göre bu yolla boşanma, belirli şartların bir arada gerçekleşmesi hâlinde mümkün olmaktadır. Anlaşmalı boşanma, çekişmeli boşanmaya göre daha kısa süren ve taraflar arasındaki uyuşmazlığı asgari düzeye indiren bir yoldur.
Anlaşmalı boşanma davası, eşlerin hem boşanma iradeleri hem de boşanmanın hukuki sonuçları konusunda uzlaşarak açtıkları boşanma davasıdır. Bu dava, tarafların önceden hazırladıkları anlaşmalı boşanma protokolüne dayanır. Mahkeme, tarafların anlaşmasını ve çocuğun üstün yararını göz önünde bulundurarak karar verir.
Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma ve bunun sonuçları konusunda tam bir uzlaşma içinde oldukları hâllerde söz konusu olur. Taraflar; velayet, nafaka, mal paylaşımı, tazminat ve soyadı gibi konularda karşılıklı anlaşmış olmalıdır. Bir konuda bile ciddi bir uyuşmazlık bulunması durumunda, dava çekişmeli boşanma davasına dönüşebilir.
Anlaşmalı boşanma davası açabilmek için evlilik birliğinin en az 1 yıl sürmüş olması gerekir. Türk Medeni Kanunu kapsamında bir yıllık evlilik süresinin hesaplanmasında boşanma davasının açıldığı tarih değil, davalı eşe dava dilekçesinin tebliğ edildiği tarih esas alınır. Evlilik birliği 1 yıldan kısa sürmüşse anlaşmalı boşanma davası açılamaz; bu hâllerde çekişmeli boşanma davası yolu izlenir.
Anlaşmalı boşanma, ancak tarafların her ikisinin de boşanma konusunda serbest iradeleriyle anlaşmaya varmaları hâlinde mümkündür. Taraflardan birinin iradesi zayıflatılmış, hile, tehdit veya cebir ile şekillendirilmişse boşanma hükümleri geçersiz olabilir. Mahkeme, duruşmada tarafların iradelerini serbestçe açıkladığından emin olmak zorundadır.
Eşler, boşanmanın hukuki sonuçlarına ilişkin olarak yazılı bir anlaşmalı boşanma protokolü hazırlamalıdır. Protokolde yer alması gereken hususlar arasında velayet ve çocukla kişisel ilişki, nafaka, mal rejimi ve tasfiye, tazminat, eşya ve diğer özel düzenlemeler bulunur. Protokol, eşler ve avukatları tarafından imzalanarak dava dilekçesine eklenir.
Anlaşmalı boşanma davalarında tarafların duruşmaya bizzat katılması ve hakim önünde iradelerini açıkça beyan etmeleri şarttır. Hâkim, taraflara protokolün içeriğini açıklar, anlaşmanın sonuçları hakkında bilgi verir ve tarafların serbest iradeleriyle anlaşmaya vardıklarını doğrudan teyit eder. Vekâletname ile bu irade beyanı yerine getirilemez.
Hazırlanan anlaşmalı boşanma protokolü, mahkeme tarafından incelenir ve hakim tarafından onaylanır. Hakim, özellikle çocuğun üstün yararının gözetilip gözetilmediğini, nafaka ve mal paylaşımı düzenlemelerinin hakkaniyete uygun olup olmadığını değerlendirir. Aksi takdirde protokol kısmen veya tamamen reddedilebilir.
Anlaşmalı boşanma protokolü, tarafların gelecekte uyuşmazlık yaşamaması için açık, anlaşılır ve kapsamlı şekilde hazırlanmalıdır. Protokolde özellikle şu konulara yer verilmelidir:
Anlaşmalı boşanma davaları, çekişmeli boşanma davalarına göre çok daha kısa sürmektedir. Tarafların hazırladığı protokolün eksiksiz olması ve her iki tarafın da duruşmaya katılması hâlinde dava çoğu zaman tek celsede sonuçlanır. Mahkeme, çocuğun üstün yararı ve kamu düzenine aykırı olmayan düzenlemeleri onaylar.
Anlaşmalı boşanma hızlı ve kolay bir yol gibi görünse de, doğru hazırlanmamış bir protokol ileride telafisi güç sorunlara yol açabilir. Özellikle velayet, nafaka ve mal paylaşımı konularında uzman bir avukatın desteği alınması, tarafların hak kaybına uğramasını önler. Avukatlar, protokolün hem hukuki açıdan sağlam hem de tarafların menfaatlerini koruyacak şekilde düzenlenmesini sağlar.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.