İş Hukuku

İş Hukukunda Mobbing Sayılan Haller

30 Haziran 2026

Mobbing Nedir?

“Mobbing” kısaca “psikolojik taciz” olarak özetlenebilecek bir kavram olup gündelik hayatta “yıldırma, bezdirme, psikolojik şiddet” gibi kelimelerle de ifade edilmektedir.

Uluslararası Çalışma Örgütü’ne göre “mobbing”, “bir veya bir grup işçiyi sabote etmek için yapılan, zalimce, kötü niyetli, intikamcı, aşağılayıcı ve eleştirici tavırlarla kendini gösteren davranış biçimi” olarak tanımlanmaktadır.

Yargıtay kararlarında ise mobbing; “aynı ortamda bulunan veya aynı organizasyona bağlı olan bir veya birden fazla kimsenin, bir kişiye belli bir amaçla, sistematik bir şekilde yılgınlık, korku, tedirginlik, endişe, bunalım, bıkkınlık, sıkıntı veya kaygı oluşturacak söz, tutum veya davranışlarla psikolojik ve duygusal baskı kurarak onu belli şekilde davranmaya ya da davranmamaya, ortak alandan uzaklaştırmaya, güçsüzleştirmeye, değersizleştirmeye, aşağılamaya, küçük düşürmeye veya pasifize etmeye yönelik çabaları” şeklinde ifade edilmektedir.

Hangi Hâllerde Mobbingin Varlığından Söz Edilir?

Yargı kararlarına göre, mobbingin varlığından söz edilebilmesi için; iş yeri unsuru ve iş yaşamıyla bağlantılı bir ilişkinin varlığı; tarafların aynı iş ilişkisinde çalışması; psikolojik taciz içeren ve ahlak dışı davranışların bulunması; süreklilik ve sistematiklik unsuru ile kast unsurunun varlığı aranmaktadır. Dolayısıyla süreklilik göstermeyen, belli aralıklarla sık sık tekrarlanmayan, münferit olarak meydana gelen birkaç haksız, kaba, nezaketsiz veya etik dışı davranış mobbing olarak değerlendirilmemektedir.

İş Yerinde Mobbing Sayılabilecek Hâller Nelerdir?

Mobbingde, hedef alınan kişinin şerefine, kişiliğine, karakterine, inancına, değerlerine, yeteneklerine, tecrübelerine, birikimlerine, düşüncelerine, etnik kökenine, yaşam biçimine, kültür vs. yönlerine topluca bir saldırı söz konusudur. Mobbingin varlığını her somut olayın özelliğine göre ayrı ayrı ele almakta fayda bulunmakla birlikte, Yargı kararlarında ve uygulamada sıkça karşılaşılan bazı mobbing hâlleri aşağıdaki tabloda özetlenmektedir.

Davranış Türü	Örnek Uygulama
Sürekli Alaylama ve Küçük Düşürme	Herkesin içinde hakaret edilmesi "Hiçbir işe yaramıyorsun" gibi alaycı ifadelerin sürekli kullanılması Mesleki yeterliliğin alay konusu yapılması Küçük düşürücü lakaplarla hitap edilmesi, taklit edilmesi Özel hayatına yönelik uygunsuz imalarda bulunulması Arkasından sürekli kötü konuşulması
Sürekli Bağırma, Azarlama ve Tehdit Etme	Her gün yüksek sesle azarlanmak Çalışanların önünde sürekli rencide edilmek Sürekli tehditkâr bir üslupla konuşulması Sözlü veya yazılı olarak tehdit etmek
İşçiyi Dışlama / Sosyal Dışlama	Toplantılara çağırmamak, telefonlara ve mesajlarına bilinçli olarak cevap vermemek Kurumsal yazışmalardan bilinçli şekilde çıkarmak Kimsenin konuşmaması yönünde çalışanları yönlendirmek Ortak faaliyetlerden uzak tutmak Selamı dahi görmezden gelmek İşçiden gelen önerilere kayıtsız kalmak
Yetkilerin Sebepsiz Şekilde Alınması / Görev ve Unvanla Oynama	Yıllardır yürüttüğü görevlerin aniden elinden alınması Sorumlulukların başka personele verilmesi Pasif bir göreve çekilmesi Haklı gerekçe olmaksızın kıdem düşürme Şeflikten teknik personelliğe indirme İşçinin masa başında saatlerce hiçbir iş verilmeden bekletilmesi
Sürekli Anlamsız veya İmkânsız İşlerin Verilmesi	Bir kişinin tek başına yetiştiremeyeceği iş yükünün verilmesi Kısa sürede yapılması imkânsız olan işlerin verilmesi Aynı işin defalarca gereksiz yere tekrar tekrar yaptırılması Sürekli başarısız olması için gerçekçi olmayan hedefler konulması
Mesleki İtibarın Zedelenmesi	Çalışan hakkında asılsız söylentiler yayılması Disiplinsiz veya yetersiz olduğu yönünde gerçeğe aykırı ifadeler kullanılması Müşteriler veya diğer çalışanlar önünde itibarsızlaştırılması Herkesin içinde sürekli mesleki yetersizlik imasında bulunma "Sen bu işi yapamazsın" şeklinde yineleyen ifadelerin kullanılması Uzman çalışanı basit ve değersiz işlerde sürekli görevlendirerek mesleki gelişimini engelleme
Sürekli Haksız Disiplin İşlemlerinin Uygulanması	Aynı kişi hakkında sürekli tutanak tutulması Diğer çalışanlara uygulanmayan disiplin yaptırımlarının uygulanması Ufak hataların ağır şekilde cezalandırılması Asılsız şikayetler veya tutanaklarla itibarını zedelemeye çalışma
İzin ve Dinlenme Haklarının Engellenmesi	Haklı bir gerekçe olmaksızın yıllık izin taleplerinin sürekli reddedilmesi Kanuni molaların ve izinlerin kullandırılmaması Sürekli fazla mesaiye zorlanma
Ayrımcı Uygulamalar	Aynı işi yapan işçilere, objektif ve haklı, geçerli nedenler olmamasına rağmen farklı muamelede bulunulması Sürekli kötü vardiyalara yazılması Eğitim ve terfi imkânlarından mahrum bırakılması Dini veya siyasi düşünceleri, cinsiyeti, yaşı, etnik kökeni gibi kişisel özellikleri üzerinden dışlama
İstifaya Zorlayıcı Davranışlar	"İstersen istifa et." "Burada sana ekmek yok." "Seni burada barındırmayacağız." "Kapı orada isteyen çalışır, istemeyen gider" şeklinde cümlelerin sarf edilmesi

Mobbinge Maruz Kalan Kişi Ne Yapmalıdır?

Mobbinge maruz kalan kişi, ilk olarak mobbing davranışlarını mutlaka belgelendirmeli veya farklı şekillerde ispatlayabileceği yöntemler bulmalıdır. E-postalar, yazışmalar, SMS ve benzeri elektronik kayıtlar ile sosyal medya kayıtları, tedavi evrakları, raporlar vs. mümkün olduğunca saklanmalıdır. Nitekim, mobbing iddiasını ispat vasıtaları arasında genel olarak tanık ifadeleri, yazılı belgeler, mesajlar, kamera kayıtları ve sağlık raporları vs. yer almaktadır. Mobbinge maruz kalan kişinin, iş akdini sonlandırmadan yahut ilgili mercilere başvurmadan önce hukuki destek almasında fayda bulunmaktadır.

Mobbinge Maruz Kalan Kişi Nereye Başvurabilir?

Mobbinge maruz kalan kişi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu, Kamu Denetçiliği Kurumu ve CİMER gibi mercilere başvurabilir. Mobbing içeren davranışların suç teşkil etmesi hâlinde ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına şikayette bulunabilir. Aynı zamanda mobbinge uğrayan kişilerin, İş Mahkemeleri nezdinde dava açma hakkı da bulunmaktadır.

Mobbinge Maruz Kalan Kişinin Hakları Nelerdir?

Özel Hukuk Bakımından

Somut olay gerçekten mobbing niteliğindeyse, işçi ihbar süresini beklemeksizin derhal iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatı ve şartları mevcutsa diğer işçilik alacaklarını talep edebilir. Yargıtay bazı kararlarında, mobbingin işçinin işten çıkmasını/istifa etmesini sağlama amacıyla işveren tarafından yapıldığı ispat edildiğinden, işçinin ihbar tazminatına da hak kazandığını belirtmiştir. İşverenin mobbing yoluyla ayrımcılık yapması durumunda işçinin dört aya kadar ücret tutarında ayrımcılık tazminatı isteme hakkı da bulunmaktadır. Mobbing sendika üyeliği ve faaliyetleri nedeniyle yapılmışsa, işçi sendikal tazminat talep edebilecektir.

Ceza Hukuku Bakımından

Mobbing Türk Ceza Kanununda doğrudan bir suç türü olarak düzenlenmemiştir. Buna karşın, mobbing sürecine ilişkin eylemler, Türk Ceza Kanununda düzenlenen farklı suç tiplerine karşılık gelebilmektedir. Mobbingi oluşturan eylemin türüne göre kasten yaralama, eziyet, iş ve çalışma hürriyetinin ihlali, nefret ve ayrımcılık, kişilerin huzur ve sükununu bozma, hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal suçu gündeme gelebilecektir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.